རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲྭ་བ།

བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགསཀྱི་་དྲ་བ།

བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཙོགས་ཀྱི་དྲྭ་བ།

བོད་ཀྱི་དུས་བབ་དྲྭ་བ།

བོད་ཀྱི་བང་ཆེན་དྲྭ་བ།

ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་དྲྭ་བ།

རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་དྲྭ་བ།

ནོར་ཝེ་བོད་ཀྱི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་དྲྭ་བ།

རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིར་དྲག་སྤྱོད་བཀག་སྡོམ་བྱེད་དགོས་པའི་ཡིག་ཆ་འགྲེམས་བསྒྲགས།


ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་དབུས་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་དང་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། དབུས་ཉེན་རྟོག་སྡེ་ཁག་གསུམ་གྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་བོད་ནང་གི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་གནང་མཁན་ཚོར་དྲག་སྤྱོད་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་དགོས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་འགྲེམས་བསྒྲགས་བྱས་འདུག
            ཉེ་ཆར་རྒྱ་གཞུང་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དང་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། དབུས་ཉེན་རྟོག་སྡེ་ཁག་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་
༼བོད་ཁུལ་གྱི་རང་བསྲེགས་གྱོད་དོན་ཁྲིམས་ལྟར་ལག་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་བསམ་འཆར༽ ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་བོད་ཁུལ་གྱི་ས་གནས་ཉེན་རྟོག་སྡེ་ཁག་སོ་སོར་བཀྲམས་ཡོད་པ་དང་།  ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཉེན་རྟོག་སྡེ་ཁག་གིས་ཚོགས་འདུ་བསྐངས་ཏེ། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དེ་གཙོ་བྱས་༼རང་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་ལ་སེམས་གསོ་དང་ཞལ་འདེབས། བསྔོ་སྨོན་མཆོད་འབུལ། མང་ཚོགས་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་སྐུ་ཕུང་གདན་ཞུའི་བྱ་སྤྱོད་རིགས་ལ་བཀག་སྡོམ་གྱི་ཐག་གཅོད་བརྡ་ཁྱབ༽སོགས་ཡིག་ཆ་ཁག་ཅིག་འགྲེམས་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན། ཕྱི་ཚེས་ ༣ ཉིན་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཉིན་རེའི་གསར་ཤོག་དྲ་བའི་སྟེང་༼རང་བསྲེགས་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་ལ་ངེས་པར་ཁྲིམས་ཆད་ནན་མོ་གཅོད་དགོས༽ ཞེས་པའི་བསྒྲགས་གཏམ་སོགས་སྤེལ་ཏེ།  རྒྱ་ནག་དབུས་ནས་བཏང་བའི་ཡིག་ཆ་དེ་གཞིར་བཟུང་བོད་མིའི་ཐོག་སྔར་ལྷག་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ཡོད་པ་རེད།
            རྒྱ་གཞུང་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་དང་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། དབུས་ཉེན་རྟོག་སྡེ་གསུམ་གྱིས་བཀྲམས་པའི་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་། བོད་ནང་གི་རང་སྲེག་ངོ་རྒོལ་དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཁ་བྲལ་བར་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྐོར་དང་། རྒྱབ་ལོག་ནས་རྩ་འཛུགས་དང་བརྒྱུད་སྐུལ། རོགས་འདེགས་བྱེད་མཁན་སོགས་ལ་བསམ་བཞིན་མི་དམར་གསོད་བཏང་བའི་ཉེས་ཁྲིམས་གཅོད་རྒྱུ་མ་ཟད། རང་སྲེག་གཏོང་ཡུལ་ས་གནས་སུ་འུར་ཟིང་སློང་མཁན་ལ་བསྙད་འཚོལ་ཟིང་སློང་གི་ཉེས་ཁྲིམས་དང་། རང་སྲེག་གཏོང་མཁན་གྱི་སྐུ་ཕུང་གདན་ཞུ་དང་། མི་ཚོགས་འདུ་འཛོམས། མཐའ་འཁོར་ནས་རྒྱང་ལྟ་བྱེད་མཁན་སོགས་ལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་དང་སྤྱི་དམངས་འདུ་རའི་སྒྲིག་ལམ། འགྲུམ་འགྲིལ་སྒྲིག་ལམ་བཅས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བཟོས་པའི་ཉེས་ཁྲིམས། ཉེན་རྟོག་པ་དང་སྨན་པ། དེ་འབྲེལ་གྱི་མི་གཞན་དག་ལ་རང་སྲེག་གཏོང་མཁན་གྱི་སྐུ་ཕུང་འཁྱེར་མི་འཇུག་མཁན་ཚོར་ཆེད་དམིགས་མི་གསོད་ཀྱི་ཉེས་ཁྲིམས། རྡོ་སྣུམ་སོགས་འབར་རྫས་ཀྱི་རིགས་མི་ཚོགས་འདུ་སར་འཁྱེར་མཁན་ལ་ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་གནོད་ཚབ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དབོར་ཏེ་སྤྱི་དམངས་འདུ་རར་ཉེན་ཁ་བཟོས་པའི་ཉེས་ཁྲིམས། གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡུལ་ས་གནས་སུ་རྡུང་གཅོག་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་མཁན་དང་། གཞུང་གི་རྒྱུ་དངོས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བྱེད་མཁན་ལ་ཆེད་དམིགས་རྒྱུ་དངོས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བཟོས་པའི་ཉེས་ཁྲིམས། ཉེན་རྟོག་པ་དང་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གི་མི་སྣས་ལས་དོན་ལག་བསྟར་ལ་བར་ཆད་གཏོང་མཁན་ལ་གཞུང་དོན་ལ་གཏོར་བརླག་བཟོས་པའི་ཉེས་ཁྲིམས། དེ་བཞིན། མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་རང་སྲེག་གཏོང་མཁན་གྱི་སྐུ་ཕུང་གདན་ཞུ་དང་ཞལ་འདེབས་འབུལ་མཁན་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་བཀག་སྡོམ་བྱ་དགོས་པ་མ་ཟད། གལ་སྲིད་གཙི་སྲུང་མི་བྱེད་མཁན་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་ཉེས་ཆད་གཅོད་དགོས་པ་སོགས་བཀོད་དེ།  ཁྲིམས་ལུགས་ཁ་ལ་ཁྱེར་ནས་བོད་མིར་དྲག་རྡུང་མནར་གཅོད་གཏོང་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད།
            བོད་མིར་དྲག་གནོན་ཁྲིམས་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱ་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དེའི་ཐད། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཕྱི་དྲིལ་དྲུང་འཕར་བཀྲ་ཤིས་ཕུན་ཚོགས་ལགས་སུ་དགོངས་ཚུལ་དྲིས་པར། ཁོང་གིས་ རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེར་བོད་མི་ཚོས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་བསམ་འདུན་དང་རྣམ་འགྱུར་བཏོན་པ། མི་འདས་གྲོངས་ཕྱིན་སྐབས་ནང་མིར་སེམས་གསོ་ཞུ་རུ་ཕྱིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ། རྒྱ་གཞུང་གིས་དྲག་པོའི་རྣམ་འགྱུར་བཏོན་པ་དེས་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཤིག་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དང་པོ། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནི་རྒྱའི་མི་རིགས་ཁོངས་ནས་གཅིག་ཡིན་ལབ་ཀྱིན་ཡོད་མོད། དོན་གྱིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། གོམས་གཤིས་གང་ཡང་མ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གསལ་བོ་མངོན་ཡོད། གཉིས་པ། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཀྱང་རུང་། རྣམ་འགྱུར་དེ་ནི་བཙན་དབང་རང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོད། གསུམ་པ། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པ་མ་ཟད་བོད་ལ་དམིགས་བསལ་སྤྲད་ཡོད་ཅེས་འུད་སྒྲོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་། དོན་གྱིས་བོད་མི་རིགས་དང་རྒྱ་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་བོ་མངོན་ཡོད། བཞི་བ། བོད་ནང་ཆོས་ལུགས་རང་དབང་དང་ཆབ་སྲིད་གུ་ཡངས། དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་ཚུལ་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ནའང་། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་བོད་མི་ ༩༢ ལྷག་གིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་འདིས། ཁོ་ཚོས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་དབང་སྒྱུར་དྲག་གནོན་སྲིད་ཇུས་དེ་ལམ་ལྷུང་མ་བྱུང་བ་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོད།  དེར་བརྟེན།  རྒྱ་གཞུང་ཨ་ཆད་ཨུ་ཐུག་གི་གནས་སུ་གྱར་ཏེ་དབང་སྒྱུར་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལག་ཆ་མཐའ་མ་སྟེ། ཁྲིམས་ཀྱི་མིང་ཁྱེར་ཏེ་བཙན་དབང་གདུག་རྩུབ་རང་སྣང་གང་དྲན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བློ་ཕམ་ཆེན་པོའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད” ཅེས་བརྗོད་སོང་
            བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་འབའ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལགས་སུ། ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་མིའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་དྲག་གནོན་ཁྲིམས་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་འགྲེམས་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་དེའི་ཐད་གཟིགས་ཚུལ་ག་རེ་ཡོད་མེད་དྲིས་པར། ཁོང་གིས་ ངས་བལྟས་ན་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་དོན་ནི་རྒྱ་ནག་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་འགལ་འདུག རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། བོད་ནང་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཆེད་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་སྤེལ་ཡོང་དུས། དེར་བོད་མི་མང་པོས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། སེམས་གསོ་ཞུ་བ་དང་ཞལ་འདེབས་འབུལ་བ། བསྔོ་སྨོན་མཆོད་འབུལ་གནང་བཞིན་པ་བཅས་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཐབས་ཤེས་མེད་པ་ཆགས་ཡོང་དུས། དབུས་ནས་ཡིག་ཆ་དེ་འདྲ་ཞིག་གསར་དུ་གཏན་འབེབས་བཟོས་ཏེ། ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་བོད་པའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་དེར་འཕྲལ་དུ་དྲག་གནོན་དང་རྡུང་བརྡེག་བྱེད་ཆོག་པའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་བློ་འཚབ་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་མི་མང་གིས་ཞལ་འདེབས་དང་སེམས་གསོ་གནང་བཞིན་པ་དེ་དག་མི་ཆོག་པར་བརྗོད་ཡོད་པ་དེ་ནི། རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་དང་འགལ་ཡོད་ལ།  དེ་འདྲ་བྱེད་དགོས་ཚེ་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུའང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེར་མི་མང་པོས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་པ་མཐའ་དག་ཁྲིམས་འགལ་ཆགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་ཐོག་ལ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་སྲིད་ཇུས་ཞིག་བཟུང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད།” ཅེས་བརྗོད་སོང་
            རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་དྲག་གནོན་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་འགྱུར་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་ཆགས་སྲིད་མིན་ཐད་ལ། སྤྱི་འཐུས་འབའ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས། ཉེ་ཆར་བཏོན་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་ལས་རྒྱ་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་གསར་བ་བསླེབས་པ་ཡིན་ནའང་། བོད་གཙོས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་ལ་སྲིད་ཇུས་འཛིན་སྟངས་ཏེ་འགྱུར་བ་རྩ་བ་ནས་ཐེབས་མེད་པར་མུ་མཐུད་བསྡད་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ་ལ། རྒྱ་གཞུང་ཆེས་མཐོའི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གཏན་འབེབས་བཟོས་པའི་ཡིག་ཆ་དེས་རྐྱེན་གྱིས།  བོད་ནང་སྔར་བས་ཛ་དྲག་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ང་ཚོས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།” ཅེས་བརྗོད་དེ།  མ་འོངས་པར་བོད་ནང་གནས་སྟངས་མུ་མཐུད་ཛ་དྲག་དང་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་འགྲོ་སྲིད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོན་ཤུགས་ཆེ་རུ་བསླེབས་པ་སོགས་དོན་དག་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ཡོང་དུས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བསམ་བློ་མི་གཏོང་ག་མེད་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་གནང་གི་འདུག 
            དེ་བཞིན། ཕྱི་དྲིལ་དྲུང་འཕར་བཀྲ་ཤིས་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས། འཛམ་བུ་གླིང་གི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་རིམ་མང་པོ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་ལྟར། དེ་འདྲའི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ། བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དེའང་སྔ་གཞུག་བར་གསུམ་གྱི་གནས་སྟངས་ཧྲིལ་བོར་གཏོང་དགོས་པའི་ཆ་ནས། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ནང་ལ་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་ལ། དེ་ཤེས་པ་གཞིར་བཟུང་གི་ཐོག་ནས་དེ་ཡང་མཐའ་མའི་མཐའ་མཚམས་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། རང་དབང་གི་འཐབ་རྩོད་དེ་མ་འགྲུབ་བར་ཏུ་ང་ཚོས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། གནད་དོན་དེ་དག་དགོངས་པར་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་གནས་སྟངས་ཐད་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།” ཅེས་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་སྐབས་ལས་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་གཟབ་ནན་གྱིས་སྒྲུབ་དགོས་པའི་སྐོར་བརྗོད་སོང་
གསར་འགོད་པ། ཚེ་རིང་རྒྱལ།  དུས་བབ་དྲྭ་བ་ནས།