ཁ་ སང་ ཧོ་ ལན་ ཌིའི་ འགྲེམས་ སྟོན་ ཁང་ ཞིག་ གིས་ སྐུ་ བརྙན་ ཞིག་ ལ་ བརྟག་ དཔྱད་ བྱས་ པ་ བརྒྱུད་ དེའི་ ནང་ ལོ་ ངོ་ ༡༡༠༠ ཙམ་ སོང་ པའི་ རྒྱའི་ ནང་ པའི་ དགེ་ སློང་ ལིའུ་ ཆུན་ དམར་ གདུང་ དུ་ བཞུགས་ ཡོད་ པ་ ཤེས་ རྟོགས་ བྱུང་ འདུག
ཁ་ སང་ ཧོ་ ལན་ ཌི་ རྒྱལ་ ཁབ་ ཀྱི་ ཌི་ རན་ ཌི་ སེ་ (Drents)འགྲེམས་ སྟོན་ ཁང་ གིས་ སྨན་
ཌི་ རན་ སེ་ འགྲེམས་ སྟོན་ ཁང་ གིས་ གསལ་ བསྒྲགས་ སྤེལ་ དོན། “སྐུ་ བརྙན་ དེའི་ ཕྱི་ ངོས་ ལ་ བལྟས་ ན་ སངས་ རྒྱས་ བཅོམ་ ལྡན་ འདས་ ཀྱི་ སྐུ་ བརྙན་ ཆེན་ པོ་ ཞིག་ ལས་ གཞན་ གང་ ཡང་ མཐོང་ རྒྱུ་ མེད་ སྟབས། ང་ ཚོས་ སྐུ་ བརྙན་ དེའི་ ནང་ ག་ རེ་ ཡོད་ མེད་ བརྟག་ དཔྱད་ བྱས་ སྐབས། དེ་ ནི་ ལོ་ ༡༡༠༠ སྐབས་ ཀྱི་ རྒྱ་ ནག་ གི་ ནང་ པའི་ སློབ་ དཔོན་ ལེའུ་ ཆུན་ གྱི་ ནང་ ཁྲོལ་ ཚང་ མ་ བཏོན་ ཏེ། དེའི་ ཚབ་ ཏུ་ རྒྱ་ ཡིག་ ཐོག་ བྲིས་ པའི་ ཡིག་ རྙིང་ ཁག་ ཅིག་ བླུགས་ ཡོད་ པའི་ དམར་ གདུང་ ཞིག་ ཡིན་ པ་ ར་ སྤྲོད་ བྱུང་ ཡོད་ པ་ མ་ ཟད། ལེའུ་ ཆུན་ གྱིས་ སངས་ རྒྱས་ ཀྱི་ གོ་ འཕང་ ཐོབ་ ཆེད་ རང་ ཉིད་ དམར་ གདུང་ དུ་ བཞུགས་ ཆེད་ (self-mummification)ཉམས་ ལེན་ བྱས་ པ་ ཞིག་ ཡིན་ པར་ ངོས་ འཛིན་ བྱེད་ ཀྱིན་ ཡོད།”ཅེས་ བཀོད་ འདུག
ཕུང་ ཁམས་ བརྟག་ ཞིབ་ པ་ ཝན་ (van Vilsteren) གྱིས་ གསར་ འགོད་ པར། “འདས་ པའི་ ལོ་ རྒྱུས་ ཁྲོད་ ནང་ པའི་ དགེ་ སློང་ རྒན་ གྲས་ ཚོས་ སོ་ སོ་ དམར་ གདུང་ དུ་ བཞུགས་ པའི་ ཉམས་ ལེན་ དོན་ འཁྱོལ་ གནང་ མཁན་ མང་ པོ་ བྱུང་ ཡོད། ལྷག་ པར་ དུ་ རྒྱ་ ནག་ དང་ ཉི་ ཧོང་ ། ལའོ་ སེ་ དང་ ཀོ་ རི་ ཡ་ སོགས་ ཀྱི་ ནང་ པའི་ རྒྱལ་ ཁབ་ ཁག་ ནང་ དམར་ གདུང་ དུ་ བཞུགས་ པའི་ ཉམས་ ལེན་ པ་ མང་ པོ་ བྱུང་ ཡོད་ ཀྱང་ ། ད་ བར་ དགེ་ སློང་ ལིའུ་ ཆུན་ གྱིས་ སོ་ སོ་ དམར་ གདུང་ དུ་ བཞུགས་ སྟངས་ འདི་ འདྲ་ སུས་ ཀྱང་ ཤེས་ མེད།”ཅེས་ བརྗོད་ འདུག
གསར་ རྟོགས་ དུས་ དེབ་ (Discover Magazine) དྲ་ རྒྱའི་ ཐོག རང་ ངོས་ ནས་ དམར་ གདུང་ དུ་ བཞུགས་ པའི་ ཉམས་ ལེན་ (self-mummification) ཐོབ་ པར་ དགེ་ འདུན་ པ་ ཚོས་ ཉིན་ ༡༠༠༠ རིང་ བཅུད་ ལྡན་ གྱི་ འབྲུ་ རིགས་ དང་ ཤིང་ འབྲས་ རིགས་ བཟའ་ རྒྱུ་ མེད་ པ་ དང་ ། དེའི་ རྗེས་ ཤིང་ ཏོག་ གི་ ཁུ་ བ་ སོགས་ མ་ བཏུང་ བར་ ཉིན་ གྲངས་ ༡༠༠༠ བཅས་ ཁྱོན་ ཉིན་ གྲངས་ ༢༠༠༠ འདས་ རྗེས། ཉམས་ ལེན་ བྱེད་ མཁན་ དག་ གིས་ དུག་ ཆུའི་ རིགས་ བཏུང་ ནས་ ཕྲ་ སྲིན་ (bacteria) དང་ འབུ་ སྲིན་ རིགས་ ཀྱི་ གནོད་ པ་ མི་ འབྱུང་ བ་ བྱས་ རྗེས། དྲིལ་ བུའི་ སྒྲ་ དང་ མཁའ་ རླུང་ འགྲོ་ སའི་ རྡོའི་ པུར་ ཁང་ ཞིག་ འཛུལ་ ནས་ སྒོམ་ བརྒྱབ་ ནས་ སྡོད་ དགོས་ པ་ མ་ ཟད། ཉིན་ རེ་ སོང་ རྗེས་ དགེ་ འདུན་ པ་ དེས་ དྲིལ་ བུ་ དཀྲོལ་ དགོས་ པ་ དང་ ། གལ་ སྲིད་ དྲིལ་ བུ་ དཀྲོལ་ མཚམས་ བཞག་ ཚེ་ དགེ་ འདུན་ པ་ དེ་ གྲོངས་ ཚར་ བར་ ངོས་ འཛིན་ གྱིས་ མཁའ་ དབུགས་ འགྲོ་ ས་ དེ་ བཀག་ ནས་ པུར་ ཁང་ དེར་ སྒོ་ ཐེལ་ བརྒྱབ་ སྟེ། ཉིན་ གྲངས་ ༡༠༠༠ བཞག་ རྗེས་ སྒོ་ ཕྱེ་ ནས་ དགེ་ འདུན་ པ་ དེ་ དམར་ གདུང་ ཆགས་ ཡོད་ མེད་ རྟོག་ ཞིབ་ བྱེད་ ཀྱི་ ཡོད། ད་ བར་ དགེ་ འདུན་ པ་ བརྒྱ་ ཁྲག་ ཁ་ ཤས་ ཀྱིས་ ཉམས་ ལེན་ དེ་ བྱས་ ཡོད་ ཀྱང་ ། ཁ་ ཤས་ ཤིག་ གིས་ མ་ གཏོགས་ དོན་ འཁྱོལ་ བྱེད་ ཐུབ་ མེད། ཅེས་ བཀོད་ འདུག
སྐྱེ་ དངོས་ ཚན་ རིག་ (Live science) དྲ་ རྒྱའི་ ཐོག་ གསར་ རྙེད་ བྱུང་ བའི་ དམར་ གདུང་ དེའི་ སྐོར་ གྱི་ གནས་ ཚུལ་ སྤེལ་ བ་ ལྟར་ ན། དམར་ གདུང་ བཞུགས་ པའི་ གསེར་ ཟངས་ ལས་ གྲུབ་ པའི་ སངས་ རྒྱས་ བཅོམ་ ལྡན་ འདས་ ཀྱི་ སྐུ་ བརྙན་ དེ་ ནི། རྒྱ་ ནག་ གི་ ལྷོ་ ཤར་ དགོན་ པ་ ཞིག་ ཏུ་ དུས་ རབས་ མང་ པོ་ ཉར་ ཚགས་ བྱས་ ཡོད་ ཀྱང་ ། ༡༩༦༦ ལོར་ མའོ་ ཙེ་ ཏུང་ གིས་ རིག་ གནས་ གསར་ བརྗེའི་ ལས་ འགུལ་ སྤེལ་ རྗེས། ནག་ ཚོང་ རྒྱག་ མཁན་ ཞིག་ གིས་ སྐུ་ བརྙན་ དེ་ ཉོས་ ཏེ་ ཧོ་ ལན་ ཌིའི་ གནའ་ རྫས་ ཉོ་ མཁན་ ཞིག་ ལ་ བཙོངས་ ཡོད་ སྟབས། ༡༩༩༦ ལོར་ གནའ་ རྫས་ བདག་ པོས་ སྐུ་ འདྲའི་ ཕྱི་ ངོས་ སུ་ སེར་ ཀ་ འགས་ པ་ ཞིག་ གསོ་ བྱེད་ མཁན་ ཞིག་ སྐད་ བཏང་ སྟེ། མི་ དེས་ སྐུ་ འདྲ་ བཞུགས་ ཁྲིའི་ ཤིང་ སྟེགས་ ལས་ མར་ ཕབ་ ཏེ་ སར་ འཇོག་ སྐབས། སྐུ་ བརྙན་ གྱི་ པུས་ མོའི་ འོག་ ཏུ་ རྒྱ་ ཡིག་ བྲིས་ ཡོད་ པའི་ འོད་ མདངས་ བཀྲ་ བའི་ སྔས་ གདན་ ནང་ དངོས་ རྫས་ ཤིག་ ཡོད་ པ་ ཤེས་ རྟོགས་ བྱུང་ ཡོད་ སྟབས། ཁོས་ སྔས་ གདན་ བཤུས་ ནས་ ལྟ་ སྐབས་ སྐུ་ བརྙན་ ནང་ དམར་ གདུང་ ཞིག་ ཡོད་ པ་ ཤེས་ རྟོགས་ བྱུང་ ཡོད་ འདུག
དེའི་
ནང་ དོན་ རིག་ པའི་ མཁས་ དབང་ ཨི་ རེག་ (Erik Bruijn) གིས། “ད་ ལྟ་ ལིའུ་ ཆུན་ གྲོངས་ མེད་ པར་ ཐུགས་ དམ་ ལ་ བཞུགས་ ཡོད་ སྟབས། ཚན་ རིག་ པས་ བརྟག་ དཔྱད་ བྱས་ ཏེ་ རྒྱལ་ སྤྱིའི་ ཐོག་ གསལ་ བསྒྲགས་ བྱེད་ དགོས”ཞེས་ བརྗོད་ འདུག ད་ ལྟ་ ལིའུ་ ཆུན་ གྱི་ དམར་ གདུང་ དེ་ ཌི་ རན་ སེ་ འགྲེམས་ སྟོན་ ཁང་ ནང་ བཤམ་ སྟོན་ བྱས་ ཡོད་ པ་ མ་ ཟད། དེའི་ རྗེས་ ཧང་ གྷ་ རིའི་ རྒྱལ་ ས་ བྷུ་ ཌ་ པེ་ སེ་ ཌི་ (Budapest) ཡི་ རྒྱལ་ ཡོངས་ འགྲེམས་ སྟོན་ ཁང་ དུ་ འཁྱེར་ ཏེ། འདི་ ལོའི་ ཕྱི་ ཟླ་ ༥ པའི་ བར་ བཞུགས་ འཆར་ ཡོད་ འདུག
གསར་ འགོད་ པ། དོན་ གྲུབ།
དུས་བབ་དྲ་བ་ནས།།

